(Actualiteiten / Religie en geweld)
Seculier geweld
Nieuw 22/01/2005
Samenvatting: Als je de media in onze tijd volgt, dan lijkt het wel alsof alle geweld in de wereld komt door 'religie'. Er wordt breed uitgemeten over fundamentalisten, die voor je het weet zijn omgeturnd in echte terroristen. Als schrikwekkend voorbeeld wordt dan steeds Noord-Ierland genoemd. Gelovigen zijn gevaarlijk geworden. Christenen die hun stem verheffen, worden in de gaten gehouden!
In de zomer van 2004 stonden we met een kleindochter in het Amsterdamse Rijksmuseum voor een schilderij, voorstellende de lynchpartij op de gebroeders de Witt in 1672. Voor ons stonden twee studenten. Een van hen merkte op, dat je wel weer ziet, wat die religieuze fundamentalisten aanrichten. Mijn vraag aan hen was, of ze wisten wat de Franse revolutie, die vrijheid, gelijkheid en broederschap predikte, aan slachtoffers had opgeleverd. Daar was de leus: geen god en geen meester. Of ze vonden dat die resultaten zoveel beter waren. Het antwoord was een voorzichtig: "Nee, daar heb je gelijk in". Dit voorval is tekenend voor de hedendaagse mentaliteit in Nederland en, te vrezen valt, ver daarbuiten. En dit waren geen onderontwikkelde straatjongens, maar onze a.s. intelligentsia. Ik moet bekennen dat het me niet lekker zat.
Om de stelling te ontkrachten dat het echte geweld waarvoor de wereld moet vrezen, voortkomt uit religieuze motieven en omgevingen, even wat ontnuchterend cijfermateriaal.
De slachtoffers van de inquisitie worden gerekend in de honderdduizenden, moeilijk te verifiëren;
De slachtoffers van de heksenprocessen worden geschat op 80 à 100.000;
De slachtoffers van het Noordierse geweld: enkele duizenden maximaal.
Laten we dus even (ten onrechte) aannemen dat dit geweld voor rekening komt van de volgelingen van Jezus Christus, door velen in onze hedendaagse samenleving ook wel aangeduid als fundamentalisten.
Wat dan te denken van de volgende cijfers, die stammen uit systemen die met elke god afgerekend hebben, in navolging van de Franse revolutie, die als motto had: "ni Dieu, ni maître". Hoe zijn de waarden en normen van deze niet-godsdienstige stromingen uitgepakt in verband met het thema geweld? Eén van de problemen met deze getallen is dat er nauwelijks exacte cijfers te vinden zijn. Ik noem dus wat uitersten:
Franse revolutie : ± 40.000
Communisme (Stalin): 12-62 miljoen
Communisme (Mao) : 10-35 miljoen
Nazisme (Hitler): 15-21 miljoen
Als we hier bijtellen de slachtoffers van de Napoleontische oorlogen en van WO II komen we op honderden miljoenen. Waarmee ik maar wil zeggen: kennelijk zijn de gewelddadige bedreigingen van godloze systemen ook niet helemaal weg te cijferen.
Hopelijk ten overvloede wil ik nog opmerken dat de bekendste vredesbewegingen in ons land zijn:
Pax Christi, van Rooms-Katholieken huize, en
het Interkerkelijk Vredesberaad IKV, van Protestants-Christelijken huize.
Van islamitische vredesbewegingen heb ik nog niet vernomen.